De Nederlandse hightechsector kan rekenen op brede maatschappelijke steun. Tegelijkertijd blijft de sector voor een groot deel van de bevolking onbekend. Driekwart van de Nederlanders noemt de sector belangrijk of zeer belangrijk voor Nederland, terwijl bijna de helft geen enkel hightechbedrijf spontaan kan noemen.
Dat blijkt uit onderzoek van Markteffect in opdracht van NXTGEN Hightech. De Nederlandse hightechsector omvat uiteenlopende activiteiten, waaronder chipmachines, medische technologie, energie, defensie en geavanceerde machinesystemen. De sector geldt als de grootste netto-exporteur van Nederland en vertegenwoordigt naar schatting ongeveer zes procent van het bruto binnenlands product.
Volgens het onderzoek vindt 75 procent van de Nederlanders de hightechsector belangrijk voor Nederland. De sector wordt vooral geassocieerd met toekomstige welvaart, economische groei en technologische onafhankelijkheid. Tegelijkertijd zegt 65 procent in de afgelopen periode niets te hebben gehoord, gezien of gelezen over de Nederlandse hightechsector. Slechts een kwart vindt dat het voldoende wordt geïnformeerd over ontwikkelingen in de sector.
Weinig naamsbekendheid
De beperkte bekendheid komt ook naar voren wanneer Nederlanders gevraagd wordt naar bedrijven uit de hightechindustrie. 49 procent kan daarbij geen enkel bedrijf spontaan noemen. Degenen die wel een naam noemen, spreken vooral over ASML en Philips. Daarnaast worden verschillende buitenlandse technologiebedrijven genoemd, zoals Apple, Google en Samsung.
Het onderzoek wijst op een duidelijk verband tussen kennis van de sector en het oordeel over het belang ervan. Nederlanders die beroepsmatig met hightech te maken hebben, voelen zich aanzienlijk vaker goed geïnformeerd dan mensen zonder directe binding met de sector. Onder de eerste groep ligt het percentage op 57 procent, terwijl bij de tweede groep het percentage blijft steken op 15 procent.
Ook het maatschappelijk oordeel verschilt tussen deze groepen. Van de mensen die beroepsmatig bij de sector betrokken zijn, vindt ruim negen op de tien (93 procent) hightech belangrijk voor Nederland. Onder Nederlanders zonder dergelijke binding ligt dit percentage op 71 procent. Hetzelfde verschil is zichtbaar bij trots op de Nederlandse bijdrage aan de hightechindustrie: 78 procent van de mensen met een beroepsmatige binding is daar trots op, tegenover 37 procent van de mensen zonder binding.
Relatief veel draagvlak voor overheidsmaatregelen
De economische en strategische betekenis van hightech is al langer een belangrijk onderdeel van het debat over het Nederlandse innovatiebeleid. Zo speelt hightech een rol in discussies over het toekomstige verdienvermogen van Nederland, strategische autonomie en de omvang van publieke investeringen in innovatie.
Ook voor overheidsmaatregelen bestaat volgens het onderzoek relatief veel draagvlak. Zeven op de tien Nederlanders zijn van mening dat Nederland zonder een sterke hightechsector afhankelijk wordt van technologie uit andere landen. Daarnaast vindt 51 procent dat de overheid meer moet doen om de sector te versterken, ook wanneer daarvoor belastinggeld wordt ingezet.
‘Concurrentievermogen staat onder druk’
De discussie over investeringen kreeg eerder een impuls door het rapport van voormalig ASML-topman Peter Wennink. Het rapport waarschuwt dat Nederland richting 2035 fors moet investeren om economisch concurrerend te blijven en publieke voorzieningen betaalbaar te houden. Om jaarlijks 1,5 tot 2 procent economische groei te realiseren, zijn volgens het rapport tot 2035 tussen 151 en 187 miljard euro aan extra, grotendeels private investeringen nodig.
Die investeringen moeten onder meer terechtkomen in digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie en life sciences en biotechnologie. Het rapport benadrukt het belang van technologische ontwikkeling als voorwaarde voor het toekomstige verdienmodel en de strategische positie van Nederland. Het rapport waarschuwt dat investeringen alleen van de grond komen wanneer randvoorwaarden zoals voldoende energie, infrastructuur, talent en een voorspelbaar investeringsklimaat op orde zijn.
Zichtbaarheid als aandachtspunt
Voor NXTGEN Hightech onderstreept dit het belang van communicatie over de maatschappelijke betekenis van technologische ontwikkeling. “Van snellere ziekenhuisdiagnoses tot afluistervrije communicatie: onze toekomst hangt af van technologie die voor de meesten onzichtbaar blijft. De sector moet daarom uit de schaduw stappen. Zonder voldoende maatschappelijk draagvlak voor innovatie zet Nederland zijn toekomstige concurrentiepositie en onafhankelijkheid op het spel”, aldus bestuurslid Arnaud de Jong.
Het onderzoek is uitgevoerd door Markteffect onder een nationaal representatieve steekproef van 1.000 Nederlanders van 18 jaar en ouder. De resultaten zijn gewogen naar leeftijd, geslacht en regio. Het veldwerk vond plaats van 23 maart tot en met 5 april 2026.
