Ongeveer 90% van alle goederen wereldwijd is ooit per schip vervoerd. Dat gegeven dwingt importeurs en productiebedrijven tot nadenken over de stabiliteit van hun supply chain.
Sinds 2020 is de mondiale scheepvaart geraakt door een pandemie, de blokkade van het Suezkanaal, de oorlog in Oekraïne, aanvallen in de Rode Zee, oplopende spanningen rond Taiwan en nu een escalerende oorlog in het Midden Oosten. Elke verstoring had directe impact op capaciteit, doorlooptijden en vrachttarieven. Containerprijzen die jarenlang tussen $1.000 en 2.000 per 40ft container lagen, piekten tijdens COVID tot boven de $15.000.
Volgens Maarten de Reij, CEO en oprichter van Cargoplot, is het een misvatting dit als uitzonderlijk te zien. “Wat we de afgelopen jaren hebben meegemaakt, is geen tijdelijke afwijking, maar een nieuwe realiteit,” zei hij onlangs tijdens Materials Week in Amsterdam. “Geopolitieke spanningen, klimaatverstoringen en handelsbarrières zijn structureel geworden. De vraag is niet of er opnieuw een verstoring komt, maar of bedrijven daarop zijn ingericht.”
Voorbereiding als onderscheidende factor
Het verschil tussen bedrijven die tijdens verstoringen blijven winnen en bedrijven die vastlopen, zit in één ding: voorbereiding vóór de crisis, in plaats van reactie tijdens de crisis. Veel productiebedrijven werken nog met supply chains die zijn ontworpen voor een stabiele wereld. Just-in-time was efficiënt zolang schepen op tijd arriveerden en handelsrelaties voorspelbaar waren. Eén dominante leverancier in één regio was logisch zolang geopolitieke risico’s beperkt leken.
Inmiddels blijkt dat juist deze optimalisaties voor efficiëntie de kwetsbaarheid vergroten. Bedrijven die recente verstoringen relatief goed doorstonden, hadden risico’s eerder in kaart gebracht, beschikten over alternatieve leveranciers en hadden zicht op hun logistieke afhankelijkheden.
“Tijdens een crisis is het te laat voor fundamentele keuzes,” aldus De Reij. “Veerkracht ontstaat vooraf: weten waar je kwetsbaar bent, opties organiseren en beslissingen nemen op basis van actuele data in plaats van aannames.”
Zeven stappen naar een veerkrachtige supply chain
Om supply chains toekomstbestendiger te maken, ziet De Reij zeven concrete stappen die productiebedrijven vandaag al kunnen zetten:
- Breng kwetsbaarheden in kaart Traceer grondstoffen en componenten tot de oorsprong en identificeer afhankelijkheid van specifieke routes of regio’s.
- Diversifieer daadwerkelijk ‘China plus één’ is alleen effectief als volumes ook echt worden gespreid over verschillende regio’s. Vaak zien we dat uiteindelijke afhankelijkheden op bijvoorbeeld China blijven bestaan, ook bij leveranciers uit een andere regio.
- Evalueer nearshoring & friendshoring Niet elk product kan dichter bij huis worden geproduceerd, maar voor kritieke onderdelen kan een hogere kostprijs een verdedigbare premie zijn om productiestilstand te voorkomen.
- Heroverweeg ‘just-in-time’ Minder voorraad verlaagt kapitaalbeslag, maar vergroot de kwetsbaarheid bij verstoringen. Extra veiligheidsvoorraad kan in sommige gevallen goedkoper zijn dan een onverwachte productiestop.
- Prioriteer realtime zichtbaarheid Wekelijkse Excel-updates zijn in een volatiele markt onvoldoende. Realtime tracking, betrouwbare ETA’s en proactieve meldingen maken het mogelijk om bij vertragingen tijdig alternatieven te organiseren.
- Zorg voor logistieke flexibiliteit Keuzevrijheid tussen carriers, routes en modaliteiten vergroot de flexibiliteit wanneer capaciteit onder druk staat.
- Anticipeer op geopolitieke ontwikkelingen Bedrijven die vroegtijdig inspelen op oplopende spanningen of handelsbeperkingen, beperken hun blootstelling aan plotselinge tariefstijgingen en capaciteitsproblemen.
Controle terugpakken
In een volatiele wereld verschuift supply chain management van operationele ondersteuning naar strategische kerncompetentie. Zichtbaarheid en keuzemogelijkheden bepalen steeds vaker het verschil tussen continuïteit en stagnatie.
Digitale platforms spelen daarbij een groeiende rol. Cargoplot, een vergelijkings-, boekings- en vrachtbeheerplatform, positioneert zich als een partij die markttransparantie combineert met operationele coördinatie. Met het platform kunnen importeurs vrachtopties voor FCL- en LCL-zendingen vergelijken, inzicht krijgen in betrouwbaarheid van carriers en het transport van haven tot magazijn coördineren. Gebruikers kunnen hun vracht in realtime volgen, documentatie beheren en kostenstructuren transparant inzien.
Volgens De Reij draait het uiteindelijk om grip op de keten. “Technologie lost geopolitieke spanningen niet op, maar bedrijven die hun logistiek datagedreven organiseren, kunnen sneller schakelen en beter onderbouwde keuzes maken. In een onvoorspelbare wereld is dat geen luxe, maar een voorwaarde om concurrerend te blijven.”
De boodschap voor de maakindustrie is duidelijk: niet terugverlangen naar stabiliteit, maar actief bouwen aan veerkracht. Wie vandaag zijn supply chain herontwerpt, vergroot morgen zijn strategische speelruimte.
