De robotica-sector is dit jaar volop in beweging, verwacht de International Federation of Robotics (IFR). Kunstmatige intelligentie (AI), zelfstandige systemen en de opkomst van humanoïde robots staan daarbij centraal. De branchevereniging wijst op vijf trends die de ontwikkeling van robotica in 2026 gaan bepalen.
AI versterkt de autonomie van robots
De IFR wijst op de toenemende autonomie van robots. Analytische AI speelt hierin een sleutelrol door het verwerken van grote hoeveelheden data, het herkennen van patronen en het leveren van bruikbare inzichten. Dit stelt robots in staat om bijvoorbeeld storingen in slimme fabrieken te voorspellen of logistieke processen zoals routeplanning en bronnenallocatie zelfstandig te optimaliseren.
Generatieve AI zorgt daarnaast voor een verschuiving van traditionele, regelgebaseerde automatisering naar intelligente, zelflerende systemen. Dankzij deze technologie kunnen robots nieuwe taken autonoom aanleren en trainingsdata genereren via simulaties. Een belangrijk voordeel hiervan is dat robots nu ook kunnen reageren op natuurlijke taal- en beeldcommando’s, wat de interactie tussen mens en machine vereenvoudigt.
Een opkomende technologie binnen dit veld is agentic AI, dat analytische AI voor gestructureerde besluitvorming combineert met generatieve AI voor aanpassingsvermogen. Dit stelt robots in staat om zelfstandig te functioneren in complexe omstandigheden uit de praktijk, zoals productie- of logistieke omgevingen.
Veelzijdige robots door integratie van IT en OT
De vraag naar veelzijdige robots neemt snel toe, onder meer doordat informatietechnologie (IT) en operationele technologie (OT) steeds meer samenkomen. Deze combinatie zorgt voor de uitwisseling van data tussen digitale en fysieke systemen, wat de functionaliteit van robots versterkt. De IFR verwacht dat mogelijkheden van IT zoals dataverwerking en geavanceerde analyses meer worden gecombineerd met de fysieke controlecapaciteiten van OT. Hierdoor ontstaan volgens de IFR robots die niet alleen sneller en nauwkeuriger werken, maar ook beter inspelen op veranderende omstandigheden.
De IFR noemt deze integratie een fundamenteel onderdeel van de digitale transformatie en Industrie 4.0, waarbij fabrieken en logistieke centra afhankelijker worden van realtime automatisering en datagestuurde besluitvorming. Doordat de traditionele scheiding tussen IT en OT verdwijnt, zijn robots veelzijdiger en beter in staat zich aan te passen aan uiteenlopende taken.
Humanoïde robots bewijzen zich in de praktijk
De ontwikkelingen op het gebied van humanoïde robotica gaan snel, met name in sectoren waar flexibiliteit en aanpassingsvermogen cruciaal zijn. Hoewel humanoïde robots oorspronkelijk zijn geïntroduceerd in de auto-industrie, vinden zij in toenemende mate hun weg naar andere plekken zoals magazijnen en productomgevingen. De IFR wijst erop dat humanoïde robots inmiddels steeds meer in de praktijk worden ingezet.
Voor een succesvolle implementatie moeten humanoïde robots voldoen aan strenge industriële eisen, onder meer op het gebied van productietijden, energieverbruik en onderhoudskosten. Daarnaast moeten de robots aan specifieke veiligheidsnormen voldoen, bijvoorbeeld met betrekking tot duurzaamheid, betrouwbaarheid en consistente prestaties. Een belangrijke uitdaging is volgens de IFR het bereiken van een menselijk niveau van behendigheid en productiviteit, vooral als deze robots bedoeld zijn om arbeidstekorten op te vullen. De IFR verwacht dat humanoïde robots pas op grote schaal in industriële omgevingen worden ingezet indien zij kunnen concurreren met traditionele automatisering op het gebied van efficiëntie en precisie.
Veiligheid en beveiliging worden steeds complexer
Naarmate robots vaker samenwerken met mensen in fabrieken, magazijnen en dienstverlenende sectoren groeit het belang van veiligheid steeds verder. De toenemende autonomie maakt het testen, valideren en toezicht houden op robots ingewikkelder. Dit geldt volgens de IFR met name voor humanoïde robots, die vaak directe interactie hebben met mensen. Robotsystemen moeten volgens de branchevereniging dan ook niet alleen voldoen aan ISO-veiligheidsnormen, maar ook aan duidelijke aansprakelijkheidskaders om risico’s te beperken.
Naast fysieke veiligheid komen er ook nieuwe beveiligingsuitdagingen naar voren. Zo zijn robots in toenemende mate verbonden met cloudomgevingen en AI-gestuurde systemen. Dit brengt beveiligingsrisico’s met zich mee. Zo waarschuwen experts voor meer cyberaanvallen op robotcontrollers en cloudplatforms, wat tot security-incidenten kan leiden. Tegelijkertijd roept de verzameling van gevoelige data zoals video-, audio- en sensorgegevens vragen op over privacy en databeveiliging.
Een extra complicatie vormt de transparantie van AI-modellen, met name zogeheten deep learning-modellen die vaak als ‘black boxes’ worden gezien. Aangezien deze modellen soms moeilijk verklaarbare beslissingen nemen, groeit de behoefte aan duidelijke regelgeving en ethische richtlijnen voor het gebruik van AI in robotica.
Oplossing voor arbeidstekorten
Wereldwijd hebben werkgevers moeite om geschikt personeel te vinden voor gespecialiseerde functies. Dit leidt tot extra werkdruk, stress en vermoeidheid bij bestaande medewerkers. De IFR verwacht dat robotica en automatisering uitkomst kunnen bieden door het overnemen van routinetaken en het creëren van nieuwe carrièremogelijkheden.
Een belangrijke voorwaarde daarbij is dat bedrijven medewerkers actief betrekken bij het introduceren van robotica, zowel in industriële productie als in dienstverlenende sectoren. Zo wijst de IFR erop dat de introductie van robots als collega’s die repetitief werk uit handen nemen, de acceptatie kan doen stijgen. Daarnaast kunnen robots helpen jongeren aan te trekken door hen minder belastende en repetitieve taken te laten uitvoeren. Overheden en bedrijven investeren daarom in omscholings- en bijscholingsprogramma’s om werknemers voor te bereiden op de veranderende vaardigheidseisen in een steeds verder geautomatiseerde economie, besluit de IFR.
