46 initiatieven zijn door de Europese Commissie aangewezen als strategische projecten voor het versterken van de Europese grondstoffenketen en het verkleinen van de afhankelijkheid van externe leveranciers en landen. Het gaat onder meer om vier Nederlandse projecten, gericht op recycling.
Het gaat om projecten uit zestien EU-lidstaten, geselecteerd uit in totaal 102 ingediende initiatieven. Het aanmerken van de initiatieven als strategisch projecten moet helpen hen sneller van plan naar uitvoering te brengen. Het doel daarbij is het stimuleren van de ontwikkeling van de Europese gronfstoffenketen. Het selecteren van de projecten is onderdeel van de Critical Raw Materials Act (CRMA). Deze Europese wet, die in mei 2024 in werking is getreden, moet de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen verbeteren.
Vier Nederlandse projecten
Op de lijst staan vier Nederlandse projecten, gericht op het terugwinnen van grondstoffen uit onder meer elektronisch afval, printplaten en afgedankte batterijen. Het gaat om:
- 3ECYCLE van Mitsubishi Materials Europe, gericht op het terugwinnen en recyclen van koper;
- Myne Circular Metals Harderwijk voor het verwerken van materiaalstromen waaruit bauxiet, aluminiumoxide, aluminium en koper kunnen worden teruggewonnen;
- Back to Battery voor een recyclingproces voor lithium-ionbatterijen;
- Urban Mining Factory van CRITICAL, onderdeel van Circular Industries, voor het terugwinnen van aluminium, koper en nikkel uit afgedankte printplaten.
Recycling als onderdeel van de Europese grondstoffenstrategie
De focus van de 46 geselecteerde projecten varieert. Zo zijn er acht gericht op winning, elf op verwerking en negentien op recycling. Daarnaast zijn er acht projecten die meerdere schakels van de waardeketen combineren. Drie van de projecten koppelen winning aan verwerking, terwijl vijf projecten verwerking met recycling combineren.
De projecten raken vijftien van de zeventien grondstoffen die in de CRMA als strategisch zijn geïdentificeerd. Het gaat om grondstoffen die cruciaal zijn voor diverse industriële ketens. Denk daarbij aan lithium, nikkel, kobalt, mangaan en grafiet, die een cruciale rol spelen in de batterijproductie. Andere voorbeelden zijn magnesium en wolfraam, die interessant zijn voor defensie en lucht- en ruimtevaart. Anderzijds gaat het om zeldzame aardmetalen, die worden gebruikt bij de productie van permanente magneten. De initiatieven kunnen volgens de Europese Commissie helpen de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers terug te dringen.
Afhankelijkheid van het buitenland terugdringen
De Europese Commissie verwacht dat de projecten een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan verschillende Europese doelstellingen. Voor lithium, nikkel, zeldzame aardmetalen, magnesium en wolfraam zouden de projecten zelfs de Europese winningsdoelen volledig kunnen dekken. Ook bij de verwerking en recycling van verschillende grondstoffen kan de capaciteit fors toenemen, verwacht de Commissie.
De CRMA omvat concrete doelstellingen voor het jaar 2030. Zo is vastgelegd dat de Europese Unie (EU) in 2030 zeker tien procent van haar jaarlijkse verbruik van strategische grondstoffen zelf kan winnen. Daarnaast moet het blok veertig procent van deze grondstoffen zelf kunnen verwerken en een kwart kunnen recyclen. Zo moet de afhankelijkheid van het buitenland op dit vlak worden afgebouwd.
Eerdere selectie was niet zonder resultaat
Het is niet de eerste keer dat de Europese Commissie initiatieven op het gebied van kritieke grondstoffen als strategische projecten aanmerkt. Van de eerste selectie in 2025 hebben inmiddels 25 projecten hun milieueffectbeoordeling afgerond en beschikken zeventien projecten over een bouwvergunning.
Daarnaast lanceerde de Europese Commissie in december 2025 het RESourceEU-initiatief, een actieplan dat eveneens moet bijdragen aan het terugdringen van de Europese afhankelijkheid van andere landen voor belangrijke grondstoffen. Sinds de lancering is via het initiatief ruim 2 miljard euro aan financiële ondersteuning gegeven, onder meer via het Innovatiefonds, staatssteun en de Europese Investeringsbank. Daarnaast werkt de Commissie aan het bij elkaar brengen van aanbieders en afnemers van grondstoffen om de ontwikkeling van afzetmarkten en leveringsafspraken te ondersteunen.
De Europese Commissie verwacht tegen het einde van 2026 een nieuwe oproep voor aanvragen voor strategische projecten te openen. Een overzicht van alle projecten die in 2026 zijn geselecteerd is hier beschikbaar.
