De bouw van de geplande fotonische chipfabriek van New Origin in Kennispark in Enschede is een stap dichter. Voor de elektriciteits- en watervoorziening, wat een van de grootste knelpunten op het gebied van infrastructuur was, zijn inmiddels oplossingen gevonden.
Fotonica is een technologie waarbij informatie wordt verstuurd en verwerkt via licht in plaats van of naast elektrische signalen. Deze maken daarbij gebruik van kleine optische componenten zoals optische vezels. De chips zijn snel en energiezuinig, en onder meer relevant voor toepassingen op het gebied van telecommunicatie, datacenters, kunstmatige intelligentie, medische technologie en sensoren.
De nieuwe fabriek in Enschede moet de productie van op siliciumnitride gebaseerde fotonische chips op industriële schaal mogelijk maken. Siliciumnitride is een materiaal dat licht met relatief weinig verlies kan doorlaten en geschikt is voor een breed spectrum aan golflengten. De nieuwe productielocatie moet van Nederland een grootschalige producent van fotonische chips maken.
Elektriciteit en water slechts beperkt beschikbaar
De realisatie van de chipfabriek staat al langer op de planning. De beperkte beschikbaarheid van elektriciteit en water vormde echter een belangrijk obstakel. Deze nutsvoorzieningen zijn essentieel voor de fabriek, maar op veel locaties in Nederland niet of beperkt beschikbaar door vanwege overbelasting van het elektriciteitsnet en toenemende druk op de watervoorziening.
Voor de energievoorziening is een mogelijke oplossing gevonden in de vorm van een smart grid-oplossing. De technische details van de oplossingen worden momenteel verder uitgewerkt.
Ook op het gebied van water zijn concrete afspraken in de maak, melden de betrokken partijen. Aqua Twente gaat proceswater uit het Twentekanaal leveren voor de reguliere bedrijfsvoering. Waterschap Vechtstromen stelt daarnaast onder voorwaarden gezuiverd afvalwater beschikbaar als aanvullende waterbron. De combinatie van de bronnen zorgt ervoor dat aan de waterbehoefte van de fabriek kan worden voldaan.
Veel expertise in regio Enschede
De keuze voor de regio Enschede is geen toeval; de regio heeft de afgelopen decennia expertise opgebouwd op het gebied van fotonica, met name aan de Universiteit Twente en het onderzoeksinstituut MESA+. Beschikbare faciliteiten zijn echter niet ontworpen voor productievolumes die nodig zijn voor bredere commerciële toepassing.
New Origin wil deze kloof overbruggen met een gespecialiseerde foundry. Dit is een productiefaciliteit waar verschillende bedrijven hun chips kunnen laten produceren, zonder hiervoor zelf een volledige productielijn te hoeven opzetten. Het model kan op deze manier zowel kleinere technologiebedrijven als gevestigde spelers toegang geven tot productie op industriële schaal.
Steeds meer vraag
De plannen voor New Origin sluiten ook aan bij de bredere ambitie om de Europese productiecapaciteit voor geavanceerde chiptechnologie te versterken. Zo groeit de vraag naar efficiënte gegevensverwerking en snelle optische verbindingen snel, onder meer het snelgroeiend aantal datacenters en de omarming van kunstmatige intelligentie. Ook in de medische technologie, sensortechnologie en kwantumtechnologie is steeds meer belangstelling voor geïntegreerde fotonica.
De chipfabriek in Enschede kan bijdrage aan het versterken van de Europese toeleveringsketen en verminderen van de afhankelijkheid van productiecapaciteit buiten Europa. Daarbij gaat het niet alleen concreet om de productie van chips, maar ook om het behouden van lokaal aanwezige expertise.
Internationale samenwerking
New Origin werkt voor het project samen met internationale technologiepartners, waaronder het Belgische onderzoeks- en innovatiecentrum imec. Binnen deze samenwerking ligt de focus op het opschalen van de productie van op siliciumnitride gebaseerde fotonische geïntegreerde schakelingen.
De provincie Overijssel ondersteunt de vestiging van de fabriek vanwege het strategische belang van de productie van fotonische chips voor Nederland en Europa. Ook de gemeente Enschede en andere regionale belanghebbenden werken samen om de randvoorwaarden voor de vestiging te creëren. De oplossing voor de elektriciteits- en watervoorziening is in dit opzicht een belangrijke stap, maar de verdere uitwerking en formalisering van de afspraken moeten nog plaatsvinden.
