De Nederlandse maakindustrie toont voorzichtige tekenen van herstel. Na ruim twee jaar van krimp is sinds de herfst van 2024 een stijgende lijn ingezet. De onzekerheid blijft echter groot. Zo worstelen ondernemers met het maken van betrouwbare prognoses, onder meer door onverwachte gebeurtenissen zoals importheffingen en de crisis in Iran. Kees de Schipper, Sectormanager Industrie bij Rabobank, zet de belangrijkste ontwikkelingen in de Nederlandse maakindustrie op een rij en kijkt vooruit.
Binnen de maakindustrie zijn duidelijke verschillen zichtbaar. Zo heeft de chemische industrie het bijzonder moeilijk door de relatief hoge energieprijzen, die de concurrentiepositie aantasten. De machinebouw laat juist een licht herstel zien, maar moet concurreren met Chinese machines die tegen dumpingprijzen op de markt worden gebracht. Ook de metaalproductenindustrie kampt met uitdagingen. Er is sprake van overcapaciteit in de markt en sterke prijsdruk, wat de toch al beperkte marges verder onder druk zet.
Samenwerking als sleutel tot succes
Op ESEF Maakindustrie en TechniShow 2026 staat innovatie centraal, waarbij de focus onder meer ligt op het concept van de Factory of the Future. Bedrijven tonen hun nieuwe innovaties en concepten, en laten zien hoe zij samenwerken.
De Schipper noemt samenwerking cruciaal. “De maakindustrie moet anders gaan samenwerken om te kunnen inspelen op alle nieuwe technologische mogelijkheden die ontstaan. Intensieve samenwerking maakt het mogelijk totaalconcepten aan te bieden, waarmee je je in de markt kunt onderscheiden”, zegt hij. Denk daarbij aan de Brainport-regio. “Je ziet hier goed wat samenwerking kan opleveren.”
Tegelijkertijd wijst hij op het belang van procesinnovatie. “Bedrijven moeten meer doen met minder, met name met het oog op het grote tekort aan technisch personeel. Het optimaliseren van productieprocessen is dan ook essentieel”, legt De Schipper uit.
Toekomstbestendigheid: innovatie en personeel
Om toekomstbestendig te zijn, moet je blijven innoveren. “Innovatie is eigenlijk de enige constante in de maakindustrie”, zegt De Schipper. “Bedrijven moeten de klant blijven verrassen en zich blijven onderscheiden. Zo bieden steeds meer bedrijven services aan. Klanten zitten immers niet te wachten op producten, maar op oplossingen.”
Het energievraagstuk blijft een belangrijke factor. “Bedrijven moeten nadenken over hun toekomstige energiemix en hoe zij de beschikbaarheid daarvan gaan regelen.” Samenwerking via energiehubs en het efficiënter gebruik van bestaande aansluitingen kan uitkomst bieden.
Ook het personeelsbeleid is een belangrijk aandachtspunt. “Personeel is je meest waardevolle asset”, zegt De Schipper. “Personeelsbeleid is dan ook van groot belang om toekomstbestendig te zijn. We zien grote verschillen in de maakindustrie. Sommige bedrijven doen het fantastisch met het aantrekken en behouden van talent, maar er zijn ook veel partijen die hierin te weinig investeren.”
De maakindustrie in 2040
Rabobank blikt vooruit in zijn visie voor de maakindustrie in 2040, gebaseerd op input van klanten en stakeholders. “De arbeidsproductiviteit moet met 50% stijgen om de groei van de afgelopen decennia te behouden. De krappe arbeidsmarkt en vergrijzing maken dit een enorme uitdaging. Zo is de maakindustrie bovengemiddeld vergrijsd, terwijl de toestroom van nieuw talent beperkt is”, licht De Schipper toe. AI kan helpen met het verbeteren van de arbeidsproductiviteit, al waarschuwt De Schipper dat de technologie geen wondermiddel is.
De maakindustrie ziet er in 2040 anders uit dan nu. Energievoorziening en grondstoffen worden anders ingezet, met meer elektrificatie en minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Toeleveringsketens worden korter en Europa gaat meer zelf produceren. Circulair produceren wordt de norm, wat helpt bij het verminderen van de afhankelijkheid van schaarse grondstoffen.
Rabobank verwacht dat de maakindustrie als geheel qua omvang in 2040 even groot is als nu, maar de samenstelling is veranderd. Hightech groeit, terwijl traditionele, energie-intensieve industrieën juist krimpen. Groene chemie, gebaseerd op biobased grondstoffen en hernieuwbare energie, neemt een vlucht.
Wat Rabobank voor ondernemers kan betekenen
Rabobank ondersteunt maakbedrijven bij het realiseren van hun groei- en innovatieambities. Niet alleen met passende financieringsoplossingen voor investeringen in machines, verduurzaming of procesoptimalisatie, maar ook via sectorkennis, netwerk-events en toegang tot partners in de keten. Daarnaast denkt Rabobank actief mee over thema’s als digitalisering, energietransitie, supplychainstrategieën en bedrijfsoverdracht. Zo helpen zij ondernemers om beter voorbereid, wendbaarder en toekomstbestendig te opereren in een wereld die snel verandert.
Wil je meer weten over de ontwikkelingen die Rabobank voor de Nederlandse industrie voorziet? Lees dan ook de sectorprognose maart 2026.
